Lizzie Siddal – Sanatın En Mükemmel Süper Modelinin Trajedisi

Lizzie Siddal

Güzelliği dillere destan olan Lizzie Siddal ’ın hem şaşırtıcı hem trajik hikâyesi bugün bile devam eden garip bir efsane. Lucinda Hawksley ondan bize kalanları araştırmış, ben de Lizzie Hanım gibi çok güzel ve bilgilendirici bu makaleyi sizinle paylaşmak isterim.

Ama öncelikle makalede geçen laudanum maddesi ile ilgili bir şeyler söylemek istiyorum. Bu madde eski dönemlerde ağrı kesici olarak kullanılıyormuş ve kadınların içki içmesinin hoş karşılanmadığı dönemlerde kadınların uyuşturucusu haline gelmiş. Aşırı doz alımından dolayı birçok can alan bu madde, o zamanlar hem yasal hem de çok ucuzmuş. Eskiden çok ünlü olan bu maddenin bugünlerde hatırlayanı bile kalmamıştır. Keyifli okumalar dilerim…

Sanatın en mükemmel Süpermodelinin Trajedisi

1849 ya da 1850 kışında Walter Howell Deverell stüdyoya daldığında, ressam Dante Gabriel Rossetti ve William Holman Hunt birlikte resim yapıyorlardı. Ziyaretçi heyecanlı bir şekilde “Dostlarım, öyle muazzam bir güzellik buldum ki anlatamam. O tam bir kraliçe gibi, boyu posu mükemmel.” dedi. Bu sözlerle Elizabeth Siddal’ın olağanüstü güzelliğini tarih yazmaya başladı.

27 yaşındayken böbrek hastalığı yüzünden yaşamını yitiren ressam Deverell ’i bugün çok az insan tanır. Ama o, o zamanlar yeni kurulmuş olan “Pre-Raphaelite Erkek Kardeşliği”nin etrafında dönen ressam ve yazarlar topluluğunun canlı bir üyesiydi.

7 genç adamdan oluşan bu gizli grup 1848’de Londra Kraliyet Akademisi öğrencileri Rossetti, Holman Hunt ve John Everett Millais tarafından kuruldu. National Portrait Gallery’nin Pre-Raphaelite Kız Kardeşliği sergisinde de özellikle belirttiği gibi Pre-Raphaelite hareketi kadın modelleri, ressamları ve yazarları da kapsıyor.

Lizzie Siddal Kimdir

Lizzie Siddal ’ kariyerine model olarak başladı sonra resim yapmayı öğrendi, şiirler yazdı.

Lizza Sidal
Dante Gabriel Rossetti’nin Elizabeth Siddal tablosu Londra’daki National Portrait Gallery sergisindeki resimlerden biridir

Deverell’in bu kızı arkadaşlarıyla paylaştığı zaman, kız Londra’nın merkezindeki Leicester Meydanı’na yakın bir değirmenci dükkânında çalışıyordu. Zor koşullar altında ve çok uzun bir mesai ile çalışıyordu. Ailesi de zaten hassas olan sağlığı için endişeleniyordu.

Belki de Lizzie Siddal ’ın annesinin, sanılanın aksine kızının ressam modeli olarak çalışmasına izin vermesinin nedeni buydu. Çünkü bu iş fahişelikle eş değer olarak görülen ve rezillik sebebi sayılan bir şeydi.

Deverell, kızın annesi ile görüşmeye cesaret edemediği için kendi yerine çok saygıdeğer annesini büyük bir arabayla oraya yolladı. Bayan Siddal, Old Kent Road’daki gösterişsiz evine gelen bu büyük arabayı görünce korkmuştu.

İlk işe başladığında model olarak yarı zamanlı çalışıyordu, aynı zamanda bir şapka dükkânında da yarı zamanlı olarak çalışıyordu. İlk olarak Deverell’in Twelfth Night tablosunda Viola olarak modellik yaptı, Holman Hunt’ın A Converted British Family Sheltering a Christian Priest form the Persecution of the Druids tablosu için ve Rossetti için ise ilk defa 1850’de adamın en az bilinen tablolarından biri olan Rossovestita’da modellik yaptı.

Walter Deverell Lizzie’yi ‘’ bir kraliçe gibi’’ diyerek betimlemişti- Kadın onun Twelfth Night tablosunda Viola’nın modelliğini yapmıştı.

Patronu John Puski’nin söylediğine göre ilişkileri boyunca Rossetti, Siddal’ı binlerce kez çizdi ve resmetti.

Model olarak çalışması sayesinde Lizzie Siddal , toplumun güzellik algısını değiştirmeye çok yardımcı oldu.

Bugün bile Lizzie Siddal ’ın söğüt gibi yapısı, sıska hatları ve parlak bakır rengi saçları, güzellik belirtisi olarak kabul edilir. Ama o yıllarda zayıf olmak cinsel açıdan çekici bulunmuyordu. Hatta kadın bir gazeteci kızıl saçı ‘toplumsal intihar’ olarak tanımlamıştı. Yani, onun modelliği ve yapılan tabloların başarısı sonucunda Lizzie toplumun güzellik algısının değişmesinde çok büyük katkıda bulunmuştu.

Lizzie Siddal

Birkaç yıl içinde Lizzie şapka dükkânından ayrılmaya yetecek miktarda kazanmaya başlamıştı. Millais’in ünlü Ophelia tablosu ile yüzü ünlü olmuştu. Diğer sanatçılar da onunla çalışmak istemişti ama -o zamana kadar onun sevgilisi olarak tanınan- Rossetti onu kıskanmaya başlamıştı ve Lizzie’den sadece onun için çalışmasını istedi.

Wilkie Collins’in küçük kardeşi Charles Allston Collins, Siddal’dan onun için modellik yapmasını istemiş fakat kadından çok soğuk bir red cevabı almış.

Rossetti ve Lizzie arasındaki aşk hikâyesi ıstırap veren türden bir ergen filmi gibiydi. 10 yıldır nişanlılardı ama Rossetti bir türlü düğün tarihi belirlemeyi kabul etmiyordu. Neither birlikte yaşaması kolay biriydi, Siddal ise laudanum bağımlısıydı ve Rossetti gerçekten sadakatsizdi.

lizzie sidal
Siddal resim yapmayı öğrendi ve onun eseri Clerk Saunders (1857) nüfuzlu bir koleksiyoncu tarafından satın alındı.

1854’te Lizzie Siddal ’ın sanatçılık kariyeri başladı, Rossetti ona resim yapmayı öğretiyordu ve Ruskin onun yaptıklarını görünce kadının bir dahi olduğuna karar verdi. Sanat eleştirmenleri kadının resimleriyle dalga geçmişti üstelik kadın daha yeni öğrenmeye başlamıştı. Buna karşılık kadının çevresindeki adamlar uzun yıllar onun sanatını uzman gözetimi altında geliştirmeye çalıştı.

Kadının şaşırtıcı derecede hızlı ilerlemesi, Ruskin’in ona neden bu kadar ilgi gösterdiğini açıklamış oldu. Adam, kadının kendini çizmesine izin verdiği için, yıllık olarak 150£ ödüyordu. Kadın şapka mağazasında tam zamanlı olarak çalıştığında ise yıllık sadece 24£ alıyordu.

1857’de Pre-Raphaelite sergisindeki tek kadın kadın katılımcı Lizzie Siddal idi. Amerikalı ve nüfuzlu bir koleksiyoncu olan Charles Eliot Norton onun Clerk Saunders tablosunu satın aldı. Kısa bir süre sonra sağlığı ve ilişkisi kötüye giden Siddal, Ruskin’den gelen yıllık gelirini bıraktı.

Sona Kaçış

Rossetti ve Ruskin onun hayatını çok fazla kontrol ediyordu ve kadın artık kaçmak istiyordu. Birikmiş parası ile kız kardeşini de alarak Derbyshiredaki kaplıca kasabası Matlock’a gitti. Tekrar Londra’ya dönmek yerine babasının doğduğu yer olan Sheffield’e, kuzenleriyle kalmaya gitti. Kadın oradaki bir pansiyona taşındı ve Sheffield Sanat Okulu’na kayıt yaptırdı. Bunu kendi başına, bir sanatçı olarak, yapmaya kararlıydı.

Lizzie Siddal
John Everett Millais’in Ophelia tablosu, Pre-Raphaelite akımının en ünlü eseridir. Tablodaki figürün modelliğini Lizzie yapmıştır.

Rossetti onu ziyaret edebilmek için ara sıra yolculuklar yapıyordu. Ama Londra’daki arkadaşlarından gelen mektuplar, onun diğer kadınlarla olan ilişkisini ortaya çıkardı ve ilişkileri 1858 ortalarında son buldu. Sonraki birkaç yılda kadının yaşadıkları bir sır olarak kaldı.

1860 baharında kadın çok fena hastalandı. Ailesi, Ruskin ile iletişime geçti ve o da Rossetti’ye söyledi. Rossetti onunla birlikte olmak için can atıyordu. Siddal, hastaları iyileştirmekle ün salmış olan Hasting’teki Sussex kasabasına taşındı. Rossetti Lizzie’nin yanına bir evlilik cüzdanıyla geldi ve kadın yeterince iyileşir iyileşmez evlendiler

Sonun Başlangıcı

Paris’teki uzun balayından sonra, sahiplendikleri iki sokak köpeği ile birlikte eve döndüler. Döndüğünde Lizzie hamile olduğunu fark etti. Rossetti de çok mutlu bir şekilde onu hüzünlü Regina Cordium olarak resmetti. Kadın anne olma ihtimalinden çok memnundu fakat o bir laudanum bağımlısıydı ve trajik bir şekilde 2 Mayıs 1861’de dünyaya ölü bir kız çocuğu getirdi.

Bebeğinin ölümünden sonra depresyonun içine gömüldü ve bir daha toparlanamadı. Evlilikleri sarpa sarmaya başlamıştı ve kadın, Rossetti’nin daha önceki gibi -her ne kadar adamın arkadaşları bunun tersini iddia etse de- ona karşı sadakatsiz olduğunu fark etti.

10 Şubat 1862 akşamında Rossetti, şair arkadaşı Algernon Charles Swinburne ile yemeğe gitti. Adam eve geldiğinde, Working Men Koleji’ne akşam sınıfına ders vermek için tekrar gidecekti. Çıkmadan önce Lizzie’yi yatakta otururken ve normal dozunda laudanum alırken gördü.

Laudanum şişesinin sadece yarısı boştu. Adam eve döndüğünde şişe tamamen boşalmıştı. Rossetti kadını uyandırmaya çalıştı ama kadın çok derin bir uykudaydı. Kadının ona bıraktığı notu fark etti ve ev sahibine doktor çağırması için bağırdı ve adamı suçlayan o intihar mektubunu sakladı.

Lizzie Siddal ‘ın Ölümü

Dört tane doktorun çabasına rağmen Lizzie 11 Şubat 1862’nin erken saatlerinde hayata gözlerini yumdu.

Rossetti, arkadaşı Ford Mado Brown’ın tavsiyesi üzerine intihar mektubunu yaktı. Bunun sebebi kadının intihar ettiğinin duyulmasını engellemek ve Hristiyan cenazesini yapmalarını sağlamaktı. Kadın öldüğünde ikinci bebeğine hamileydi. Belki de bebeğinin içinde hareket etmediğini fark etmiş ve ikinci ölü doğumu kaldıramayacağı için böyle bir şey yapmaya karar vermişti.

Lizzie’nin hikâyesi ölümü ile son bulmadı. Kadının hayatını anlatan korkutucu bir yazı yüzünden, gotik bir figür haline geldi. Rossetti yazdığı şiirlerin tek kopyasını kadının tabutunun içine koydu. Ama 7 yıl sonra adam şiirleri tekrar istediğine karar verdi.

 Dünyanın dört bir yanındaki insanlar garip bir şekilde Lizzie Siddal ’ın ölümsüz olduğuna inanıyor.

1869’un bir sonbahar gecesinde, çok gizli bir şekilde tabutu Londra’daki Highgate Mezarlığındaki yerinden çıkarıldı. Tanıdıkları tarafından ‘deli’ olarak görülen Rossetti ise orada değildi. Tüm operasyon kendi kendini temsilci olarak atayan Rossetti’nin arkadaşı olan muhteşem masal anlatıcısı Charles Augustus Howell tarafından yönetildi. Mezarlıkta hiç ışık olmadığı için büyük bir ateş yakıldı.

Lizzie Siddal
Regina Cordium (Kalplerin Kraliçesi), 1860 yılında Rossetti tarafından, o zamana kadar adamın eşi olan Lizzie ile boyandı.

Howell daha sonra Rossetti’ye tabut açıldığında karısının bedeninin çok güzel korunduğunu söyledi. Yalancı gibi davranarak, kadının iskelet olmadığını belirtti. Kadın en az hayatta olduğu kadar güzeldi. Bakır rengi upuzun saçları, tabutu ateş parlaklılığıyla kaplamıştı.

Howell’in mükemmel bir şekilde tasarladığı kurgusuna borçlu olan, süper modelin ölümünde bile hüküm süren güzelliğinin efsanesidir ve bugün bile dünyanın etrafındaki birçok insanın Lizzie’nin ölümsüz olduğuna inanmasını sağlayan bir efsanesidir.

Daha az garip olan övgü ise birkaç yıl sonra, Sheffield Sanat Okulu ’ndaki eski bir öğrenci tarafından yerel gazeteye yazılan yazıydı. Kişi kendisini sadece ‘AS’ olarak tanımlamıştı ve “ Onunla sadece küçük bir tanışıklığım oldu ve bende kalıcı bir etki bıraktı” yazmıştı.

Lizzie Siddal 32 yaşında öldü ancak bize bıraktıkları hâlâ hayatta. Kocasının tabuttan kurtarılan şiirleri –şiirlerin hikâyesi dikkatle korunan bir sır olmasına rağmen– büyük beğeni topladı.

-Sura

 

Daha fazla sanat tarihi ile ilgili içeriğe ulaşmak için ise buraya tıklamanız yeterli.

Sura

Sura

Adı Şura olan 17 yaşında zavallı bir lise üç öğrencisiyim. Burada makale çevrilileri yapıyorum. Umarım bir gün bir kitabın kapağını açtığınızda çevirmen yazısının altında benim ismimi görürsünüz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.