Egzama Nedir : Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Egzama Nedir : Egzama Bitkisel Tedavi : Egzama İle Baş Etmede Doğal Yöntemler Nelerdir?

Upuzun faydalı bilgiler içeren bir çeviri yayını ile karşınızdayım. Yayının ana konusu egzama ve baş etmede doğal yöntemler olsa da çevirdiğim yayında, egzamanın yanında bir çok cilt sorununa değinildiği için özellikle cilt kuruluğu sorunları olan okuyucuların okumasını şiddetle tavsiye ediyorum.

Egzama Nedir

egzama

Atopik dermatit, bilinen ve sık kullanılan adıyla egzama , her yaş grubunda ve vücudun hemen her noktasında görülebilen bir cilt hastalığıdır. Çok tipleri mevcuttur. Bu hastalığın sebepleri genel olarak, stres, kimyasal ve irritan maddeler, alerjik yatkınlık ve kuru cilt olarak bilinmektedir.

Toplumda bu rahatsızlığa sahip birçok kişi, bu rahatsızlığın üzerine çok fazla düşmüyor.

Alevlenme dönemlerinde ortaya çıkan küçük kabarcıklar ve beraberinde yaşanan aşırı kaşıntı, cilt kuruluğu ve rahatsızlık hissi ile yaşam kalitesini bozan, aynı zamanda oluşan kabarcıkların kaşınıp patlatılması, enfeksiyon ajanlarının cilt içine geçişinin kolaylaşmasını sağlayan bir hastalıktır. Yine alevlenme dönemlerinde, egzamalı bölgenin kötü görünümü de kişiler için rahatsız edicidir.

Egzama Bitkisel Tedavi

Bu rahatsızlıktan muzdarip kişilerden biri benim. Egzama benim ellerimde mevcut, şimdilik küçük ve göze batmıyor. Ancak ikinci paragrafta açıkladığım gibi belli bir alevlenme dönemlerinde, bahsettiğim tüm rahatsız edici semptomları yaşıyorum. Alevlenme dönemleri dışında ise çok fazla sorun yaşamıyorum. Keşke herkes böyle kolay geçiştirebilse, ancak çok rahatsız edici, daha yayılmacı görülen egzamalarda var.

Dermatologların bu rahatsızlığın tedavisinde önerdiği ilaçlar çoğunlukla krem formda. Kremler çoğunlukla bu deri hastalığının akut veya kronik oluşuna bağlı olarak tamamen ya da geçici olarak tedavi ediyor.

Bu hastalık doğal yöntemler ile tedavi ile dersem ne kadar doğru olur emin değilim ama, yatıştırılabiliyor.

Bir sağlık psikoloğu ve hemşire olan Dr. Debra Wilson’ın, yabancı bir tıbbi blogta bu konu üzerine yazdığı bir yayınını okudum. Aramızda egzamadan muzdarip, cilt kuruluğu, kaşıntı, kuruluktan çatlamış cilt sorunları olan okuyucular var ise faydalığı olabileceğini düşündüğümden Dr. Debra Wilson’ın “ Egzamaya karşı 12 doğal yöntem ” başlığı ile yazdığı yayını çevirdim. Başlığın egzamaya yönelik olduğuna aldanmayın, birçok cilt sorunları ile başa çıkmanızda faydalı bilgiler mevcut.

Egzamaya Karşı 12 Doğal Yöntem : Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Egzama Bitkisel Tedavi

Egzama Bitkisel Tedavi

Ev yapımı ve doğal yöntemler, egzamanın sebep olduğu kuru ve kaşıntılı cildi rahatlatabilir.

Özellikle semptomların en kötü olduğu kış aylarında, insanlar alevlenme dönemlerini yönetmek ve önlemek için kremler, doğal ürünler ve diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri gibi yöntemleri kullanabilirler.

Hindistan cevizi yağı ve aleo vera jeli gibi doğal maddeler,  kurumuş ve çatlamış cildi nemlendirebilir. İltihap ve zararlı bakteriler ile savaşarak, şişliği azaltır ve enfeksiyonu önleyebilirler.

Doğal yöntemler egzamayı tedavi edemeyebilir ancak semptomları yönetebilir ve alevlenme dönemlerini önleyebilir. Bu yazıda egzama için en iyi doğal yöntemler , bitkisel tedavi ‘ler  incelendi.

Aloe Vera Jeli ve Egzama

egzama doğal yöntemler

Aloe vera jeli, aloe vera bitkisinin yapraklarından elde edilir. İnsanlar yüzyıllardır çok çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde bu bu aloe vera jelini kullanmışlardır. Bu jelin yaygın kullanım alanlarından biri de egzamayı yatıştırmaktır.

2015 yılında bir sistematik derlemede aloe veranın insan sağlığı üzerine etkileri gözlemlendi. Araştırmacılar, jelin aşağıdaki özelliklere sahip olduğunu belirtti:

  • Antibakteriyel
  • Antimikrobiyal
  • Bağışıklık sistemini güçlendirmek
  • Yara iyileşmesini sağlamak

Antibakteriyel ve antimikrobiyal etkiler , kuru ve çatlak cildi olan kişilerde ortaya çıkma olasılığı yüksek olan cilt enfeksiyonlarını önleyebilir. Aloe veranın iyileştirici özellikleri ile kuru ve çatlamış cildi yatıştırabilir ve iyileşmeyi destekleyebilir.

Aloe vera jelini, kozmetik mağazalarından veya internetten satın alabilirsiniz, ya da aloe vera bitkisi satın alıp jeli doğrudan yapraklarından kullanabilirsiniz.

Aldığınız ürünün aloe jel dışındaki maddeleri mümkün olduğunca az olmalı. Koruyucu maddeler, alkol, kokular ve renklendiriciler içerebilir ve bunların tümü hassas ciltler için tahriş edici olabilir. Alkol ve diğer kurutucu maddeler, egzamayı daha da kötüleştirebildiği bildirilmiştir.

Cilt hassasiyetinizi kontrol etmek için az miktarda jel ile kullanmaya başlayın. Aloe vera, bazen yanmaya veya batmaya sebep olabiliyor. Ancak genelde yetişkinler ve çocuklar için etkili ve güvenlidir.

Aloe Vera Jeli Nasıl Kullanılır

Diğer nemlendiriciler gibi aloe vera jeli de aynı şekilde kullanılabilir. Jel, doğrudan cildin etkilenen bölgelerine nazikçe sürülmelidir.

Önce, kokusuz sabun ve su ile cilt temizlenmeli. Ardından bu jel 3 dakikalığına uygulanmalı. Bu uygulamayı günde 2 kez veya doktorunuzun tavsiyesine göre daha az ya da daha fazla uygulayabilirsiniz.

Elma Sirkesi ve Egzama

Elma Sirkesi ve Egzama

Elma sirkesi, cilt rahatsızlıkları dahil birçok rahatsızlıkta kullanılır.

Amerikan Ulusal Egzama Derneği, elma sirkesinin bu rahatsızlığa yardımcı olabileceğini bildirdi. Ancak sirkedeki asitler, yumuşak dokuya zarar verebileceğinden dikkatli kullanılması tavsiye edilir.

Hiçbir araştırma, elma sirkesinin egzama semptomlarını azalttığını doğrulamamıştır, yardımcı olduğu belirtilmiştir.

Elma Sirkesi Neden Egzamaya İyi Gelir :

  • Cildin asit seviyesini dengelemek

Sirke, oldukça asidiktir. Cilt, doğal olarak asidiktir, ancak egzamalı kişilerin cildi diğerlerine göre daha az asidik olabilir. Bu, cildin savunma mekanizmasını zayıflatabilir.

Seyreltilmiş elma sirkesi uygulamak, cildin asit seviyelerini dengelemeye yardımcı olacaktır, ancak sirke seyreltilmezse, cilt yanıkları oluşabilir.

Bunun aksine birçok sabun, deterjan ve temizleyiciler alkalindir (yani bazik). Bu maddeler, cildin asidikliğini bozarak, cildi hasara karşı savunmasız bırakabilirler. Bu birçok sabunun neden alevlenmelere sebep olduğunu da açıklıyor.

  • Bakterilerle mücadele

Yapılan araştırmalar, elma sirkesinin E. coli ve S. aereus gibi bakteriler ile savaşabildiğini göstermiştir. Ciltte elma sirkesi kullanmak, çatlamış cildin enfekte olmasını önlemeye yardımcı olabilir.

Elma Sirkesi Nasıl Kullanılır

Elma sirkesini cilde uygulamadan önce mutlaka seyreltmelisiniz. Seyreltilmemiş sirke, kimyasal yanıklara ve diğer yaralanmalara sebep olabilir.

Elma sirkesi, egzamayı yatıştırmak için çeşitli yöntemlerle kullanılabilir.

  • 2 bardak elma sirkesini, ılık su dolu küvete karıştırarak 15 dakika boyunca bu suyun içinde bekleyebilirsiniz. Ardından vücudunuzu soğuk su ile durulamalısınız.

Bu yöntemi, vücut yüzeyindeki herhangi egzamalı bölge için kullanabilirsiniz, ayrıca sırt bölgesi gibi tam anlamıyla ulaşamayacağınız, lokal uygulamanız zor olan bölgeler için kullanılması daha uygundur.

  • 1 yemek kaşığı elma sirkesini 1 bardak ılık suyla karıştırın. Karışıma temiz pamuklu kumaş, gazlı bez veya kağıt havluyu batırın.

Bu uygulamayı egzamadan etkilenen bölgeye sarabilirsiniz.

  • 1 çorba kaşığı elma sirkesini 1/4 su bardağı ay çiçek yağı ile karıştırın ve duştan hemen sonra saç derisine uygulayabilirsiniz. Saç derisindeki egzamalarda bu yöntemi kullanmanız uygun olabilir.

Çamaşır Suyu ile Banyo

Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Kulağa tehlikeli geliyor ancak araştırmalar, çamaşır suyu ile banyonun antibakteriyel ve antiinflamatuar (iltihap önleyici) etkileri nedeniyle egzama semptomlarını iyileştirebileceğini gösteriyor.

Çamaşır suyu, staph enfeksiyonlarına neden olan S. aereus dahil cilt yüzeyindeki bakterileri öldürebilir. Bu da, cilt yüzeyinin mikrobiyomunu eski haline getirebilir.

2015 yılında yapılan bir inceleme sonuçlarında, çamaşır suyu ile banyo yapmanın topikal kortikosteroid veya antibiyotik tedavilerine olan ihtiyacı azaltabileceği ön görülmüştür. Fakat yapılan diğer araştırmalarda, çamaşır suyu ile banyo yapmanın normal banyolara kıyasla hiçbir faydasının olmadığı görülmüştür.

Çamaşır Suyu ile Nasıl Banyo Yapılır

Küvete 4 litre su başına 1 çay kaşığı çamaşır suyu ekleyin. Küvet yeterince dolduktan sonra 5-10 dakika bekleyin. Ardından 10-15 dakika bu suyun içinde bekleyin. Ancak bu süre kesinlikle 15 dakikayı geçmemeli. Suyun içine girdiğinizde, çamaşır sulu suyun yüzünüze ve saçlarınıza temas etmemesine özen göstermelisiniz.

Suyun içinde vakit geçirdikten sonra, ılık su ile düzgün bir şekilde durulanın.

Banyo sırasında, rahatsızlık, tahriş veya kızarıklık hissederseniz uygulamayı sonlandırın.

Astım veya diğer solunumunu etkileyen hastalıklara sahip olan kişiler, çamaşır suyunun güçlü kokusu nedeniyle bu banyodan kaçınmalıdır.

Yulaf Ezmesi ve Egzama

Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Kolloidal yulaf ezmesi , öğütülmüş ve kaynatılmış yulaftan yapılır.

2015 yılında yapılan bir çalışma, kolloidal yulaf ezmesi losyonunun antioksidan ve antiinflamatuar özelliklere sahip olduğunu ve bunlarla beraber aşağıda belirttiğim cilt sorunlarını iyileştirdiği bildirilmiştir:

  • Cilt kuruluğu
  • Soyulmalar
  • Sertlik
  • Yoğun kaşıntı

Yulaf Ezmesi Nasıl Kullanılır

Tek bileşenin yulaf olduğu ürünü seçmeye, koku ve katkı maddesi içermeyen ürünleri almayı tercih etmelisiniz.

Kolloidal yulaf ezmesi, her yaş için güvenlidir genelde, ancak yulaf alerjisi olan kişiler bundan kaçınmalıdır. Yulaf, genelde buğdayla işlendiğinden glütene alerjisi olan kişiler dikkatli kullanmalıdır.

Duş ve Egzama

Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Egzama tedavisinin önemli bir parçasıdır banyo. Egzamada, cildin dış katmanında çeşitli sorunlar olduğu için cildin ekstra neme ihtiyacı vardır.

Bazı kişiler için banyo, sık sık cildi kurutabilir ve egzamayı daha da kötüleştirebilir. Bu, şu durumlarda ortaya çıkar:

  • Çok sıcak veya soğuk su kullanmak
  • Yanlış sabunu kullanmak
  • Banyo sonrası nemlendirici kullanmamak

Amerikan Ulusal Egzama Derneği, günde en az 1 kez ılık su ile banyo veya duş alınmasını ve süresinin 10-15 dakika ile sınırlı kalmasını önermektedir.

Banyo sırasında cildi ovmaktan ve sabundan kaçınmanız bunun yerine, nazik temizleyiciler ya da kabartma tozu, sirke, yulaf ezmesi gibi farklı tıbbi banyo türlerini deneyebilirsiniz.

Uzun ve sıcak duş, ciltteki doğal yağları ve nemi giderebilir. Daha kısa süren duşlar ve suyun ılık olmasına özen göstermelisiniz.

Banyodan çıkar çıkmaz nazikçe kurulanın ve cildin tamamen kurumasına izin vermeden 3 dakika içinde nemlendirin.

Elleriniz için ise yıkanıp kurulandıktan sonra egzama alevlenmelerini önlemek için nemlendirici kullanmaya özen göstermelisiniz.

Hindistan Cevizi Yağı ve Egzama

Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Hindistan cevizi yağı, cildi nemlendiren sağlıklı yağ asitleri içerir, bu da kuru cilt sorunu ve egzama ile mücadele eden kişilere yardımcı olabilir.

Ayrıca, işlenmemiş hindistan cevizi yağı, iltihap ile mücadeleye yardımcı olarak ve cilt bariyerinin sağlığının devamlılığını sağlayarak cildi koruyabilir.

Randomize bir klinik araştırmada, saf hindistan cevizi yağının çocuklarda cilde uygulandığındaki etkileri incelenmiştir. Sonuç olarak, yağı 8 hafta uygulamanın egzama semptomlarını mineral yağlardan daha sağlıklı iyileştirdiği görüldü.

Hindistan Cevizi Yağı Nasıl Kullanılır

Egzama semptolarını azaltmak için günde 2 kez ya da gerekirse daha sık cilde hindistan cevizi uygulanabilir. Losyon veya nemlendirici gibi de kullanılabilir.

Özellikle alevlenme dönemlerinde bu yağı daha sık uygulamak, egzama semptomlarının geri dönmesini ve kötüleşmesini önleyebilir.

Sabahları cildiniz kuru ise, hindistan cevizi yağı sürmeyi deneyebilirsiniz.

Saç derisindeki egzamanın tedavisinde ise, saç kremi yerine hindistan cevizi yağı kullanmayı deneyebilirsiniz. Yağı birkaç dakika saç derinizde tuttuktan sonra ılık su ile durulamalısınız.

Kimyasalların en az bulunduğu, yüksek kaliteli, organik, sızma veya soğuk preslenmiş yağı seçmeniz sizin için önem arz etmektedir.

Hindistan cevizine alerjisi olanlar, bu uygulamadan kaçınmalıdır.

Bal ve Egzama

Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Bal, doğal bir antiinflamatuar ve antibakteriyel ajandır ve yüzyıllardır yara iyileşmesi için kullanılır.

Yapılan bir inceleme sonucunda, balın yaraları iyileştirmek ve bağışıklık sisteminin işlevlerini arttırmak gibi etkileri ile, vücudun enfeksiyonlar ile savaşmasında yardımcı olabileceğini gösteriyor.

Yapılan başka bir derlemede, balın yanıklar ve yaralar dahil olmak üzere çeşitli cilt rahatsızlıklarının tedavisinde yararlı olduğu ve antibakteriyel özelliğine sahip olduğu belirtilmiştir.

Nasıl Kullanılır

Egzamalı bölgeye bal sürerek iyileşmeyi sağlayabilirsiniz. Doğrudan uygulanan bal, cildi nemlendirirken, iyileşmeyi hızlandırır ve enfeksiyonlardan korur.

Bu konuda özellikle manuka balının etkili olduğu biliniyor, bunu da eczanelerin birçoğundan veya internetten satın alabilirsiniz.

Çay Ağacı Yağı ve Egzama

Çay ağacı yağı, Melaleuca alternifolia ağacının yapraklarından elde edilir. Bu yağ, genellikle egzamada dahil olmak üzere birçok cilt rahatsızlığında kullanılabiliyor.

Çay ağacı yağının egzama için faydaları :

  • İnflamasyonu azaltmak

Çay ağacı yağı, terpinen-4-ol bileşiğini içerir. Bu bileşik egzama ile ilişkili kızarıklık, tahriş ve şişliği hafifletmeye yardımcı olabileceği gibi iltihap önleyici etkilere de sahiptir.

  • Yara iyileşmesine etkisi

Alternatif ve Tamamlayıcı Tıp Dergisi’nde yayınlanan bir makaleye göre çay ağacı yağı, s. aereus bakterisi ile enfekte yaraları olan kişilerin iyileşme sürelerini kısalttığı bildirilmiş.

  • Alerjik reaksiyonlarını azaltmak

Yapılan bir çalışmada, yüksek doz çay ağacı yağı uygulamalarının, nikel alerjisi olan kişilerde nikele karşı cildin aşırı duyarlılık reaksiyonlarını azaltmaya yardımcı olduğu ortaya konmuştur. Yalnız burada, yüksek dozun altını özellikle çizmeliyiz, çünkü aynı çalışmada düşük doz çay ağacı yağının bu alerjiye bir etkisinin olmadığı görülmüştür.

  • Virüslerle mücadele etmek

Antibakteriyel özelliklerinin yanında antiviral etkileride mevcuttur. Bununla beraber enfeksiyon gelişmesi de önlenmiş olur.

  • Kepeği azaltmak

Çay ağacı yağı, kepek veya seboraik dermatite neden olduğu bilinen belirli mayaların aktivitesini azaltmaya yardımcı olacak antifungal (mantara karşı) etkilere sahiptir.

Ayrıca, sporcuların ayak ve tırnak mantarlarını önlemek için bu yağı kullandığı biliniyor.

  • Kaşıntıyı hafifletmek

Kaşıntılı cilt, egzamanın ayırt edici özelliklerindendir.

Yapılan bir incelemede, çay ağacı yağının kafa derisinde egzama için kullanıldığında, kaşıntıyı azalttığı görülmüştür.

Çay Ağacı Yağı Nasıl Kullanılır

Bu yağı cildinizde kullanmadan önce, daime esansiyel yağlar ile seyreltmelisiniz. Yani, badem yağı, zeytinyağı gibi yağlar ile karıştırmalı, ardından uygulamalısınız. Ekleyeceğiniz çay ağacı yağı, sadece birkaç damla olmalıdır.

Yüksek doz çay ağacı uygulamalarının, özellikle hassas cilde sahip kişilerde istenmeyen yan etkilere sahip olabilir.

Diyet ve Egzama

Egzama Bitkisel Tedavi

Tükettiğiniz bazı yiyecekler, vücutta iltihaplanmaya neden olabilir ya da azaltabilir. Bu da, alevlenmeyi tetikleyebilir. Diyetinizde birkaç önemli değişiklikler yapmak, özellikle egzamadan muzdarip kişilerin bu dönemleri sıkıntısız atlatmasını sağlayabilecektir.

Egzamaya iyi gelen yiyecekler :

  • Turunçgiller, yumurta, glüten veya buğday, soya, vanilya, karanfil, tarçın, domates, bazı fındık türleri gibi.

Tipik olarak el ve ayakları etkileyen egzamaya sahip kişilerin, nikel içermeyen yiyecekleri tüketirse fayda görebilirler. Nikel, toprakta eser (az) miktarda bulunur, bu nedenle gıdalarda bulunabilir.

Nikel oranı yüksek yiyecekler :

  • Fasulyeler, siyah çay, konserve etler, çikolata, mercimek, fındık, bezelye, tohumlar, kabuklu deniz ürünleri, soya fasulyesi gibi.

Antiegzama diyeti, antiinflamatuar diyete benzer. Antiinflamatuar etkili yiyecekler:

  • Balık, yoğurt, kefir, tempeh (soya fasulyesinin fermente edilmiş formu), lahana turşusu, elma, brokoli, kiraz, ıspanak, lahana gibi.

Köpüksüz Kokusuz Sabunlar ve Deterjanlar

Birçok vücut ve diğer temizleyiciler, köpürtücü ajanlar içerir. Bu ajanlar, özellikle egzamalı kişilerde, cildi kurutabilir.

Kalıp sabunlar ise özellikle alkalilikleri nedeniyle cilt yüzeyini sertleştirebilirler.

Egzamalı birçok kişi, daha az bileşenli, köpüksüz, kokusuz çamaşır deterjanı ve sabunu kullanmaya başladıktan sonra egzama semptomlarının iyileşmeye başladığını fark ettiler.

Ayrıca, cilt tahrişinden çok fazla muzdarip olan kişiler için, giysilerin üzerinde kalabilen ve tahrişe neden olabilen çamaşır yumuşatıcılarını kullanmamaları yararlı olabilir.

Güçlü Isı Kaynaklarından Kaçınmak

Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Şöminenin, sobanın veya fırının yanında oturmak size iyi hissettirebilir. Ancak egzama semptomlarını daha da kötüleştirebilir çünkü sıcak ve kuru hava cildi kurutur ve egzamanın neden olduğu kaşıntıyı şiddetlendirebilir.

Kuru kış aylarında, ısıtıcıların veya şöminelerin yanında oturacaksanız, cildinizi nemlendirmeye özen göstermelisiniz.

Soğuk Havalarda Kalın Giyinin

Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri

Soğuk, sert kış rüzgarları cildi kurutabilir ve egzama alevlenmelerine neden olabilir. Düşük sıcaklıklarda mutlaka cildinizi sarın sarmalayın. Ayrıca cildinizi bu mevsimlerde nemlendirmeye özen göstermelisiniz.

Egzamanın tam anlamıyla bir tedavisi yoktur maalesef. Ancak bu hastalıktan muzdarip kişiler, semptomlarını genellikle doğal jeller ve yağlar, ilaçlı banyolar ve diyet değişiklikleri dahil evde uyguladıkları yöntemler ile yönetebiliyorlar. Yalnız, egzama çok şiddetli ise ve evde uygulanan yöntemlere yanıt vermiyorsa bir doktora görünmenizde fayda vardır.

Egzamadan bahsettiğim ve Dr. Debra Wilson’ın “Egzama’ya karşı 12 doğal yöntem : Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri ” adlı yazısını çevirdiğim yayının sonuna geldik. Çeviri, umarım egzama dahil diğer cilt sorunlarınızı da yatıştırmada sizler için yeterli olmuştur.

Sormak istediğiniz, merak ettiğiniz veya görmek istediğiniz farklı içerikler var ise yorumlarda belirtebilirsiniz. Araştırdığım kadarıyla sizlere yardımcı olmaya çalışırım.

Umarım okurken keyif almışsınızdır. Herkese sağlıklı günler!

-Ceren

 

Çevirinin kaynağı Egzama Bitkisel Tedavi Yöntemleri medicalnewstoday.com sayfasından çevrilerek alınmıştır.

Bana ait diğer içerikler için buraya tıklayın.

Ceren

Ceren

Hemşirelik 3. sınıf öğrencisiyim. Birbirinden bağımsız ilgi alanlarına sahibim. Araştırmayı ve yeni şeyler öğrenmeyi çok seviyorum. Araştırdıklarım ışığında sizler için ilginç ve dikkat çekici yayınlar yazmaya çalışıyorum. İyi okumalar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.